Adviesbrief thema WON

Wat is een WON-school?

De afkorting WON staat voor ‘Wetenschapsoriëntatie Nederland’.  WON is een koepel van ongeveer 50 scholen in Nederland die vwo-leerlingen zo goed mogelijk wil voorbereiden op hun (universitaire) toekomst.

Op een WON-school (ook WON Akademie genoemd) is er vooral aandacht voor academische vaardigheden en wetenschappelijk onderzoek. Leerlingen leren een onderzoek opzetten en uitvoeren, academisch schrijven en presenteren van hun onderzoek. Ook de academische houding wordt ontwikkeld: nieuwsgierig zijn, reflectie op je eigen houding, analytisch denken, een kritische blik.

De aanpak verschilt per WON-school. Sommige scholen zorgen dat wetenschapsoriëntatie in de reguliere vakken is verwerkt. Andere scholen ontwerpen een doorlopende leerlijn onderzoeksvaardigheden of starten speciale WON-projecten.

Voorbeelden speciale WON-projecten

• In een project deden leerlingen onderzoek naar het verschil tussen hun eigen jeugd en die van een generatie eerder. Rond het thema ‘back to 1988’ doen ze literatuurstudies  en bronnenonderzoek en nemen interviews af. Ze presenteerden de resultaten in een filmpje en een onderzoeksverslag.
• Tijdens de coronacrisis organiseerde een WON-school online (video)gesprekken met een immunoloog, een historicus, een econoom en een bestuurskundige. Deze wetenschappers gaven uitleg over wat er gaande is en beantwoordden vragen van leerlingen.

Voor wie is de WON school?

Een WON-school is voor leerlingen die interesse hebben voor:

• leren onderzoeken: wat is een goed onderzoek en hoe pak je dat aan?
• onderzoekend leren: eigen keuzes kunnen maken over het wat, waar en hoe
• een leeromgeving met ruimte voor eigen vragen en initiatieven
• ontwikkelen van een academische houding: nieuwsgierigheid, reflectie, een analytische manier van denken en een kritische blik
• oriëntatie op wetenschappelijke vakgebieden met ieder hun eigen manier van werken

Waarom Wetenschapsoriëntatie?

Voorbereiding op een wetenschappelijke studie staat centraal op een WON-school. Naast academische vaardigheden gaat het om wetenschapsfilosofie en overzichtskennis. Wetenschapsfilosofie gaat over 5  kernvragen over wetenschap, bijvoorbeeld: Hoe komt deze ontwikkeling tot stand? en Mag alles wat kan? Overzichtskennis gaat over de grote verhalen van de wetenschap en actuele wetenschappelijke thema’s in de samenleving.

Je kiest voor een WON-school om te leren hoe je goed onderzoek kunt doen, als je meer wilt leren over eigen interesses en als je vaardigheden zoals presenteren, schrijven en goed samenwerken wilt ontwikkelen. Een docent op een WON-school stelt dat je er zelfs een leuker mens van wordt.

Wat is de kwaliteit van de WON-school?

In 2004 is het WON-netwerk opgericht, dat zorgt voor kwaliteitsbewaking. WON hanteert een toelatingsprocedure voor scholen die zich willen aansluiten en een kwaliteitszorgcyclus voor alle bestaande WON-scholen. Zo zorgen ze ervoor, dat alle WON-scholen gelijkwaardige partners zijn.

Samen met universiteiten worden scholing en handreikingen voor docenten ontwikkeld. Regelmatig organiseert het netwerk online gesprekken tussen wetenschappers en leerlingen en docenten.

Ook worden er inspiratiebijeenkomsten voor nieuwe scholen, bijeenkomsten voor schoolleiders en regionale en landelijke manifestaties voor leerlingen georganiseerd. Deze zijn vaak op universiteiten, waar leerlingen hun eigen onderzoek aan elkaar presenteren, interessante workshops volgen en kennismaken met wetenschappelijke vakgebieden.

Is er een WON-school in de buurt?

Er zijn ongeveer 50 middelbare scholen verspreid in Nederland die zich een WON-school mogen noemen. Via de SchoolWijzer van de VO Gids kun je meer informatie vinden over WON-scholen in jouw regio. Filter de resultaten door WON Akademie aan te vinken.

Meer weten?

Wil je meer weten over WON-scholen? Bekijk de filmpjes op YouTube met impressies van manifestaties en verhalen van leerlingen en docenten. Op de website van de WON Akademie vind je verhalen van leerlingen over hun experimenten en onderzoeken.