Adviesbrief: ontwikkelingen in het vmbo

Praktijkgerichte programma's

Ongeveer de helft van Nederlandse leerlingen die een schoolkeuze maken in groep 8, kiest het vmbo. Daarvan stroomt meer dan 80% door naar het mbo. Dat betekent dat een soepele overgang van de middelbare school naar een beroepsopleiding belangrijk is voor de toekomst van al die leerlingen.

Sinds het schooljaar 2024–2025 mogen vmbo-scholen met een gemengde (GL) en theoretische leerweg (TL) een praktijkgericht vak als examenvak aanbieden. Dat is het gevolg van de afspraak om praktijkgerichte programma’s (PGP’s) in te voeren. Door deze PGP’s kunnen leerlingen praktijkervaring opdoen in een beroep dat ze aanspreekt. Die stap past in de vervolgroute naar het mbo en bij de overstap naar de havo.

De 13 programma’s zijn ontwikkeld samen met het bedrijfsleven, overheidsorganisaties, maatschappelijke en onderwijsinstellingen. Leerlingen kunnen zich zo beter oriënteren op sectoren en loopbanen. Op de speciale website staat meer informatie over de invulling van de PGP’s.

Doorlopende leerlijnen vmbo naar mbo

Sinds augustus 2020 kunnen vo-scholen aan leerlingen een naadloze overgang van vmbo naar mbo bieden. Dat is vastgelegd in de wet Sterk Beroepsonderwijs, waarvoor een eigen website is ontwikkeld met uitleg over de wetgeving. Er zijn verschillende doorlopende leerlijnen:

• Doorlopende route: na 2 jaar vmbo is dit de naadloze overgang naar vmbo én een mbo-diploma met opleidingen op alle mbo-niveaus.
• Geïntegreerde route: na 2 jaar vmbo begint de leerling aan de leerlijn naar een mbo-diploma op niveau 2. Het vmbo-diploma halen is niet verplicht en wordt in principe ‘overgeslagen’.
• Leerlab: op een school met een leerlab is er een sterke samenwerking tussen vmbo en mbo om de aansluiting te verbeteren.
• Praktijkonderwijs: leerlingen in het praktijkonderwijs (PRO) kunnen op mbo-niveau 1 de entree-opleiding afronden.

Via deze kaart kun je zien welke scholen doorlopende of geïntegreerde leerlijnen aanbieden. De regionale verschillen zijn groot. Kijk daarom eerst binnen je eigen regio welke scholen al werken met doorlopende leerlijnen of die aan het ontwikkelen zijn.

Naast de Doorlopende leerroute en Geïntegreerde leerroute bestaan er ook Leerlabs en trajecten voor praktijkonderwijs.

Leerlabs

• Scholen experimenteren met innovatieve leerroutes en samenwerkingsvormen om de aansluiting tussen vmbo en mbo te verbeteren.
• Deze pilots richten zich op het ontwikkelen van flexibele en op maat gemaakte onderwijsprogramma’s die beter aansluiten bij de behoeften van leerlingen en de arbeidsmarkt.

Praktijkonderwijs

• Leerlingen uit het praktijkonderwijs kunnen binnen hun school een mbo-diploma niveau 1 behalen.
• Daarmee vergroten zij hun kansen op de arbeidsmarkt en hebben ze de mogelijkheid zich verder te scholen.

Herstellen kwaliteit van het onderwijs

Voorjaar 2025 presenteerde de minister van OCW het Herstelplan kwaliteit funderend onderwijs. Het herstelplan is bedoeld om ouders gerust te stellen over de kwaliteit van het vmbo. Het is het beleidskader waarbinnen men werkt aan kwalitatief beter onderwijs.

• In dit plan staat hoe basisvaardigheden (rekenen, lezen, schrijven) kunnen verbeteren.
• Ook wordt het lerarentekort in po, vo en mbo aangepakt.
• Ook is er een aanpak voor vernieuwen van de eindtermen voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs.

Naast het Herstelplan zijn ook de nieuwe conceptkerndoelen voor Nederlands en rekenen-wiskunde gepresenteerd. Deze herziening van het onderwijsprogramma is gericht op het versterken van basisvaardigheden en het verbeteren van de aansluiting tussen po en vo. Maar ook het speciaal onderwijs krijgt nieuwe kerndoelen. In de loop van 2026 worden deze nieuwe kerndoelen vastgesteld.

Versterking van techniekonderwijs

De regeling Sterk Techniekonderwijs, een subsidieregeling voor verbetering van het techniekonderwijs op het vmbo, is verlengd tot aan 2028. Naast techniekonderwijs stimuleert deze regeling ook de samenwerking tussen mbo en het bedrijfsleven.