Adviesbrief particulier onderwijs
Met een individueel leerplan en meer ruimte voor eigen interesses komen sommige leerlingen pas echt tot hun recht. Denk aan extra vakken om de leerling uit te dagen, de mogelijkheid om te versnellen of extra aandacht voor bijvoorbeeld faalangst of specifieke achterstanden. Sommige kinderen voelen zich niet thuis in een grote scholengemeenschap. Kleinschaligheid en maatwerk: het particulier onderwijs – ook wel ‘niet-bekostigd onderwijs’ genoemd.
Wat is particulier onderwijs?
Scholen die onder ‘particulier onderwijs’ vallen hebben gemeen dat ze niet door de Nederlandse overheid bekostigd worden. Wel worden ze gecontroleerd door de Inspectie van het Onderwijs. Vaak betalen ouders een bijdrage om dit onderwijs te financieren. De tarieven hiervoor kunnen sterk uiteen lopen.
Verschillende categorieën
Er zijn verschillende soorten particulier onderwijs:
- Zelfstandige exameninstellingen voor algemeen voortgezet onderwijs (B2-scholen)
- Particuliere scholen voor zowel primair als voorgezet onderwijs (B3-scholen)
- Internationale of buitenlandse scholen (B4-scholen)
- Ook is er het particulier beroepsonderwijs, volwasseneneducatie en hoger onderwijs.
Traditioneel en vernieuwend onderwijs
De meeste particuliere scholen bieden vmbo-t, havo en vwo aan en soms ook gymnasium. Er is onderscheid tussen ‘traditioneel’ particulier onderwijs en ‘vernieuwend’ particulier onderwijs. In het traditioneel onderwijs kunnen leerlingen versneld examen doen en een hele opleiding te volgen. Op deze scholen zijn vaak speciale programma’s voor bijvoorbeeld dyslexie, faalangst, concentratieproblemen of hoogbegaafdheid. Kenmerkend voor deze scholen zijn kleine klassen en intensieve begeleiding door docenten.
Vernieuwend particulier onderwijs is vaak kleinschalig en biedt een doorlopende leerlijn van basis- naar voortgezet onderwijs. Op bijvoorbeeld ‘democratische scholen’ is ruimte om de natuurlijke leergierigheid van leerlingen te stimuleren en krijgen leerlingen inspraak in de organisatie van de school. Op vernieuwende particuliere scholen is veel individuele aandacht met ruimte voor de autonomie van de leerling.
Voor wie is particulier onderwijs?
Leerlingen en hun ouders kiezen om uiteenlopende redenen voor een particuliere school. Soms loopt een leerling vast in het regulier onderwijs of heeft het kind bepaalde leerbehoeften. Een particuliere school kan uitkomst bieden wanneer een leerling speciale aandacht nodig heeft of wanneer het op zoek is naar een rooster dat aangepast kan worden aan zijn of haar leerwensen.
De ene school heeft bijvoorbeeld een topklas voor getalenteerde en ambitieuze leerlingen, terwijl een andere school een tweejarige brugklas biedt, zodat leerlingen voldoende tijd krijgen om te groeien naar het niveau dat het beste bij ze past. En weer andere scholen hechten veel waarde aan de gelijkwaardigheid en autonomie van de leerling. Zowel in het traditioneel als het vernieuwend particulier onderwijs zijn er dankzij de persoonlijke aandacht veel mogelijkheden om aan te sluiten op de vraag van de leerling.
Waarom particulier onderwijs?
Ouders kiezen voor particulier onderwijs vooral door de manier van leren en lesgeven, de schoolvisie en de omgang met opvoedkundige vraagstukken.
In een onderzoek van Regioplan Beleidsonderzoek uit 2005 werden de motieven van ouders onderzocht. Bij 86% van de respondenten heeft het kind eerst op een niet-particuliere school gezeten. Deze ouders vinden dat de school niet goed omging met de (leer)problemen van hun kind en niet aansloot bij zijn of haar behoeften.
De overstap naar een particuliere school beschouwen de meesten als een verbetering, ondanks afstand en kosten. Zij zijn met name positief over de manier van lesgeven en de begeleiding, de visie op ontwikkeling van kinderen en het contact tussen leerlingen en hun leraren en begeleiders. De leerlingen zelf vinden vooral dat laatste, de omgang met hun leraren en begeleiders, heel prettig aan hun nieuwe school.
Op de website van oudervereniging Balans Digitaal staat meer informatie over redenen voor particulier onderwijs.
Positieve effecten
De kleine klassen zijn een belangrijk kenmerk van het particulier onderwijs en hebben positieve effecten:
- In kleine klassen is meer persoonlijke aandacht en begeleiding.
- Leraren kunnen eenvoudiger differentiëren en inspelen op individuele leerbehoeften.
- Leraren, mentoren, ondersteunend personeel en leerlingen kennen elkaar allemaal goed.
- In een kleine klas is participatie onvermijdelijk en vaak ook minder intimiderend.
- Kleine scholen en klassen bevorderen saamhorigheid.
Wat is de kwaliteit?
In Nederland is het aantal privéscholen de afgelopen jaren verdubbeld en steeds meer leerlingen kiezen voor particulier onderwijs, vaak vanwege nieuwe onderwijsvormen of kleine klassen. De Onderwijsinspectie schreef een rapport over de beweegredenen voor de keuze van particulier onderwijs.
Eerder bleek dat het gemiddelde examencijfer voor particulier examenonderwijs lager ligt dan die van het bekostigd onderwijs. Dit wordt verklaard vanuit de aard van de leerlingenpopulatie: leerlingen die zijn vastgelopen in regulier onderwijs, leerlingen met specifieke leerbehoeften en leerlingen die te maken hebben met opwaartse druk van ouders. Maar belangrijker is dat de slagingspercentages van de scholen hoog zijn. En juist daar draait het om voor deze groep leerlingen.
Is er een particuliere school in de buurt?
Via de SchoolWijzer van de VO Gids kun je meer informatie vinden over scholen in jouw regio. Vul je postcode in, zoek en filter de resultaten door ‘Particulier onderwijs’ als onderwijsconcept aan te vinken.
Meer weten?
Wil je meer weten over de mogelijkheden van particulier onderwijs?
- In deze FAQ-lijst geeft Luzac antwoord op de veelgestelde vragen over hun school.
- De Onderwijsinspectie heeft de rapporten over zelfstandige exameninstellingen en de rapporten over particuliere B3-scholen gebundeld.