Adviesbrief montessorionderwijs

Wat is montessorionderwijs?

Maria Montessori was een vooruitstrevende Italiaanse arts en pedagoog. Zij vond dat de school als ‘leerfabriek’ niet voldeed. Zij ontwikkelde een methode en onderwijsprogramma om kinderen als individu centraal te laten staan. Met haar systeem is een school ook een plaats om kinderen op te voeden. Met het speciale lesmateriaal voelde, zag en rook het kind wat het leerde. De leraar had een observerende rol. Een kind gaf zelf aan wat het wilde leren. Het was aan de leraren om hierop in te spelen met het lesmateriaal. De klas werd zo een omgeving voor alle ontwikkelingsniveaus. In de klas of groep zaten kinderen van verschillende leeftijden om elkaar te helpen.

Het voortgezet montessorionderwijs (vmo) gaat ook uit van het principe ’help mij het zelf te doen’. Leerlingen werken alleen, als tweetal of in een groep aan opdrachten. Er zijn wel klassikale lessen, maar de nadruk ligt op zelfstandig werken. In de ‘keuzewerktijd’ kiezen leerlingen aan welk vak ze werken, met wie, waar en soms zelfs hoe. Zo leren ze zelfstandig keuzes te maken.

De montessorischolen streven ‘brede ontwikkelingsdoelen’ na. Leerlingen behalen hun diploma én ontwikkelen zich op het gebied van creativiteit, zelfstandigheid en maatschappelijke verantwoordelijkheid.
De eerste montessorischool voor primair onderwijs in Nederland opende in 1914. 16 jaar later opende de eerste school voor voortgezet montessorionderwijs in Amsterdam. Enkele jaren later volgden scholen in Rotterdam, Den Haag en Zeist.

Voor wie is montessorionderwijs?

Montessorionderwijs is geschikt voor alle kinderen. Het is voor de leerling wel prettig als deze al gewend is zelfstandig te werken.

Het montessorionderwijs spreek vooral leerlingen en ouders of verzorgers aan, die individuele ontwikkeling op het eigen niveau en tempo belangrijk vinden. Zij zoeken ruimte om de eigen interesses te onderzoeken en zich vrij te voelen om zichzelf te ontdekken. Op montessorischolen leren leerlingen om zelfstandig te zijn.

Waarom montessorionderwijs?

De manier van lesgeven en de lesmaterialen zijn nog altijd naar het ontwerp van Maria Montessori. Toch is het onderwijs zeker niet ouderwets of achterhaald. Het is juist vanwege de standvastige principes dat het montessorionderwijs constant in beweging is. De ontwikkeling van het individuele kind staat centraal, waarvoor de school een goede omgeving moet bieden, een omgeving die aansluit op de veranderende leefwereld van de leerlingen.

De Nederlandse Montessori Vereniging (NMV) ontwikkelt en vernieuwt het lesmateriaal vanuit de oorspronkelijke principes. Het Wetenschappelijk Bureau van de NMV ondersteunt de doelen van het montessorionderwijs om die te laten aansluiten bij de moderne maatschappij. Naast aandacht voor bewustzijn, identiteit en zelfrespect leren jongeren in het vmo ook in het dagelijkse leven te functioneren.

Zes karakteristieken van het vmo

Deze doelen hebben geleid tot 6 karakteristieken (kenmerken) voor het vmo:

• sociale, morele, emotionele en creatieve ontwikkeling naast de cognitieve ontwikkeling (ofwel: integratie van hoofd, hart en handen voor een dieper begrip)
• zelfstandigheid en zelfverantwoordelijkheid, eigen keuzes kunnen maken
• reflectie: voor en door leerlingen en leraren
• sociaal leren: van en met elkaar leren, bewust en onbewust
• samenhang in leerstof: leerlingen werken vakoverstijgend en onderzoeken de werkelijkheid als geheel
• maatschappelijke vorming, zowel binnen als buiten de school

Wat is de kwaliteit van het montessorionderwijs?

Om de kwaliteit van montessorischolen te bewaken, houdt de Nederlandse Montessori Vereniging (NMV) regelmatig inspecties. Dan kijkt men naar de uitvoering en inrichting van het montessori-gedachtegoed.

Ook de informatie voor ouders op de website van de NMV over het vmo geeft goede uitleg over de inrichting en gedachtegoed van het montessorionderwijs.

Is er een montessorischool in de buurt?

Er zijn in Nederland scholen voor voortgezet montessorionderwijs in alle schooltypes, van vmbo tot en met vwo. Een aantal van de vmbo-scholen zijn aspirant-scholen.
Wil je weten of er een montessorischool in de buurt zit? Via de SchoolWijzer van de VO Gids kun je meer informatie vinden over de montessorischolen in je regio. Vul je postcode in, zoek en filter de resultaten door ‘montessori’ aan te vinken bij onderwijsconcept.

Meer weten?

Wil je meer weten over montessorischolen in het voortgezet onderwijs?

• Op de website van de Nederlandse Montessori Vereniging vind je meer informatie.
• Het lectoraat Vernieuwingsonderwijs doet onderzoek naar de effectiviteit van ‘traditioneel vernieuwend onderwijs’ waar ook freinet-, dalton- en jenaplanonderwijs onder vallen.
• Docenten van het Montessori College Arnhem ‘gooien even een balletje op’ in deze video.